مقدمه
تیم تحقیقاتی ما موفق به طراحی و ساخت نسل جدید رباتهای بازرسی (ROV) با قابلیت بازرسی در زیرآب شد. این ربات جهت کاربردهای متنوع و حیاتی از جمله بازرسی سازههای فراساحلی نفت و گاز، خطوط لوله انتقال سیالات، بدنه سدها، تونلهای زیردریایی و همچنین عملیاتهای نجات و مطالعات اقیانوسشناسی طراحی و بهینهسازی شده است. این دستاورد بومی، نقطه عطفی در کاهش وابستگی به فناوریهای خارجی و ارتقای ایمنی در عملیاتهای اعماق دریا محسوب میشود.
به گزارش خبرنگار فناوری، پس از سالها تحقیق و توسعه در حوزه رباتیک دریایی، پژوهشگاه ملی فناوریهای پیشرفته دریایی امروز از نسل جدید رباتهای عملیاتی از راه دور (ROV) موسوم به **«کاوشگر-۶»** رونمایی کرد. این ربات زیرآبی که با بهرهگیری از جدیدترین دستاوردهای هوش مصنوعی و مهندسی مکانیک سیالات طراحی شده، قادر است در شرایط سخت محیطی و اعماق بحرانی، مأموریتهای بازرسی و تعمیراتی را با دقتی فراتر از استانداردهای جهانی انجام دهد.
ویژگیهای بارز فنی؛ تلفیق هوش مصنوعی و مهندسی اعماق
برخلاف نسلهای پیشین که صرفاً به عنوان یک دوربین متحرک عمل میکردند، نسل جدید ROVهای طراحیشده در این تیم تحقیقاتی، به یک «پلتفرم نیمهخودمختار هوشمند» مجهز شدهاند. از مهمترین ویژگیهای فنی این ربات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
عمق عملیاتی و مانورپذیری: این ربات قادر است تا عمق 10 متری دریا شیرجه رفته و به دلیل طراحی آیرودامیک و استفاده از ۸ پیشرانه، در جریانهای زیرآبی نیز ثبات و positioning دقیق خود را حفظ کند.
بینایی ماشین: مجهز به دوربینهای 4K با قابلیت اصلاح نور در محیطهای کدر و تاریک، همراه با منبع نور چندپرتوه برای تصویر برداری از سازههای زیرآبی.
هوش مصنوعی تشخیص عیوب (AI-Defect Recognition): نرمافزار پردازش تصویر این ربات به صورت بلادرنگ (Real-time) ترکها، خوردگیها و رسوبات غیرمجاز روی خطوط لوله و سازهها را شناسایی و به اپراتور در سطح آب هشدار میدهد.
سیستم مدیریت کابل و انرژی: استفاده از کابلهای فیبرنوری با مقاومت کششی بالا و سیستم انتقال برق هوشمند که امکان عملیات پیوسته تا ۴۸ ساعت را بدون نیاز به بازیابی ربات فراهم میسازد.
کاربردهای استراتژیک و اقتصادی
این ربات جهت کاربردهای گستردهای طراحی شده که میتواند چهره صنایع دریایی و منابع آبی را متحول کند:
1. صنایع نفت، گاز و پتروشیمی:بازرسی دورهای سکوها، لنگرگاهها و خطوط لوله کف دریا بدون نیاز به توقف تولید یا استفاده از غواصان انسانی که در اعماق بالا با خطر جدی مواجه هستند.
2.صنعت آب و انرژی:پایش سلامت بدنه سدها، دریچههای تنظیمکننده آب و نیروگاههای برقآبی جهت پیشگیری از فجایع زیستمحیطی و مالی.
3. محیطزیست و اقیانوسشناسی: پایش اکوسیستمهای مرجانی، ردیابی آلایندههای نفتی در کف دریا و مطالعه حیات وحش زیرآبی بدون ایجاد مزاحمت صوتی و فیزیکی.
4. امور بندری و امنیتی: بازرسی بدنه کشتیهای تجاری، لایروبی هوشمند و گشتزنی در زیرساختهای حیاتی بنادر.
چشمانداز آینده و تجاریسازی
بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، فاز آزمایشهای این ربات با موفقیت پشت سر گذاشته شده و در حال حاضر در مرحله اخذ گواهینامههای کلاسهای بینالمللی دریانوردی است.
همچنین تیم تحقیقاتی در فاز بعدی پروژه، در حال توسعه نسخهای از این ربات با نصب دو بازوی مکانیکی ۷ درجه آزادی است، که امکان انجام کارهای ظریف مانند نمونهبرداری، برش، جوشکاری زیرآبی و باز و بسته کردن شیرآلات را فراهم میکند. و بدون نیاز به کابل ارتباطی با سطح آب، مأموریتهای نقشهبرداری وسیع را انجام دهد.
